Bologna’da Osmanlı izi bir kalede ya da camide değil, bir kütüphanede saklıdır. Bu izin sahibi, hayatı Osmanlı’yla iç içe geçen ilginç bir adamdır: Luigi Ferdinando Marsili (1658–1730).

İstanbul’da genç bir gözlemci

Bologna’da doğan Marsili, 1679–1680’de Venedik’in İstanbul’a giden elçilik heyetine katıldı. Şehirde Osmanlı alimleri ve kâtipleriyle tanıştı; askerî düzeni, Boğaz’ın akıntılarını ve kitapları inceledi. Topladığı el yazmaları ve haritalar, sonraki yıllarda büyüyecek koleksiyonunun başlangıcı oldu.

Esirlikte geçen bir yıl

Marsili daha sonra Habsburg ordusuna katıldı. Temmuz 1683’te, Osmanlı ordusu Viyana’ya ilerlerken yaralandı ve esir düştü. Tatar askerlerinin eline geçen Marsili, bir paşaya satıldı ve Viyana kuşatmasını Osmanlı ordugâhının içinden gördü. Mart 1684’te fidye ödenerek serbest bırakıldı. Bu deneyim, onu Osmanlı’yı Avrupa’da en iyi tanıyanlardan biri yaptı (bkz. Viyana).

Bilim ve Osmanlı kitapları

1699 Karlofça Antlaşması’ndan sonra Marsili, Osmanlı ile Habsburglar arasındaki yeni sınırı çizen komisyonda görev aldı. Ölümünden sonra 1732’de yayımlanan “Osmanlı İmparatorluğu’nun Askerî Durumu” (Stato militare dell’Imperio Ottomanno) adlı kitabı, Osmanlı ordusunu anlatan en ayrıntılı Avrupa eserlerinden biridir. Koleksiyonlarını 1711’de memleketi Bologna’ya bağışlayarak Bilimler Enstitüsü’nü (Istituto delle Scienze) kurdu. Topladığı İslam ve Osmanlı el yazmaları bugün Bologna Üniversitesi Kütüphanesi’ndedir.

Bir zamanlar Osmanlı’nın esiri olan Marsili, Osmanlı kültürünü Avrupa’ya tanıtan en önemli kişilerden biri oldu.

Bugün ne görülür?

  • Palazzo Poggi Müzesi: Marsili’nin kurduğu Bilimler Enstitüsü’nün koleksiyonlarının sergilendiği saray-müze.
  • Bologna Üniversitesi Kütüphanesi: Marsili koleksiyonundaki Osmanlı ve İslam el yazmaları (araştırmacılar için; sergiler dönem dönem açılır).
  • Bologna şehir merkezi: Avrupa’nın en eski üniversitelerinden birinin kemerli sokakları.

Ziyaret için ipuçları

Palazzo Poggi ve üniversite kütüphanesi, şehir merkezindeki Via Zamboni üzerindedir ve yürüyerek kolayca ulaşılır. El yazmalarını görmek için kütüphaneye önceden yazmanız gerekebilir. Ziyaretten önce güncel açılış saatlerini kontrol edin.