Innsbruck’un Amras semtindeki asker mezarlığında, karla kaplı bir köşede sıra sıra kırmızı fesli taşlar yükselir. İlk bakışta birçok ziyaretçi bunları Osmanlı askerlerinin mezarı sanır. Gerçek biraz farklıdır, ama hikâye yine de Osmanlı’ya uzanır.

Tirol’ün en büyük asker mezarlığı

Amras Asker Mezarlığı (Soldatenfriedhof Amras), Birinci Dünya Savaşı sırasında, 1917’de kuruldu ve 1945’ten sonra genişletildi. Bugün Tirol’ün en büyük savaş mezarlığıdır ve farklı milletlerden 5.600’ü aşkın asker burada yatar. Mezarlar kökenlere göre ayrı bölümlere ayrılmıştır: Tirollü, İtalyan, Sovyet ve Müslüman askerler kendi alanlarında gömülüdür.

Fesli taşlar kimin?

Mezarlığın kuzeybatısındaki Müslüman bölümünde, Avusturya-Macaristan ordusundaki Bosna-Hersek alaylarının askerleri yatar. Taşlar kıbleye, yani doğuya dönüktür ve her birinin üzerinde kırmızı bir fes vardır. Önlerindeki küçük levhalarda mezar numarası, rütbe, ad ve ölüm tarihi yazar. Örneğin iki komşu taşta şunlar okunur:

  • A 205 · Jgr · Salich Pomić · † 25.6.1918
  • A 206 · Inf · Adam Agić · † 27.6.1918

“Inf” piyade erini, “Jgr” avcı erini (Jäger) gösterir; bunlar Habsburg ordusunun kısaltmalarıdır. Yani bunlar sembolik bir anıt değil, her biri bir askere ait gerçek mezarlardır.

Osmanlı mirası nerede?

Bosna, 1463’ten 1878’e kadar dört yüz yılı aşkın bir süre Osmanlı yönetiminde kaldı. Bu dönemde halkın önemli bir kısmı Müslüman oldu; camiler, çarşılar ve köprüler yapıldı (bkz. Saraybosna ve Mostar). 1878’de bölge Avusturya-Macaristan yönetimine geçti, 1908’de de resmen ilhak edildi. Bosnalı Müslümanlar böylece Habsburg ordusunda askerlik yaptı. Üniformalarında, Osmanlı’dan kalma bir gelenek olarak fes taşıyorlardı; taşlardaki kırmızı fesler bu yüzdendir.

Okunabilen levhalardaki ölüm tarihleri Haziran 1918’in sonuna düşer. Bu, Avusturya-Macaristan’ın İtalya cephesindeki son büyük saldırısı olan Piave Muharebesi’nin (15–23 Haziran 1918) hemen ardıdır. Bu askerlerin cephede yaralanıp Innsbruck’taki askerî hastanelerde ölmüş olması muhtemeldir; ancak bunu her mezar için kesin olarak bilmiyoruz.

Bir ziyaretçi, mezarlardan birinin yanına Allah’ın doksan dokuz ismini taşıyan çerçeveli bir levha bırakmış. Yüz yılı aşkın süre sonra bile bu askerler unutulmamış.

Bugün ne görülür?

  • Müslüman bölümü: Doğuya dönük, kırmızı fesli taşlar ve isim levhaları.
  • Mezarlığın diğer bölümleri: Farklı milletlerden askerlerin mezarları ve anıtlar; iki dünya savaşının Tirol’e bıraktığı izler.
  • Schloss Ambras: Aynı semtte bulunan Rönesans şatosu. Arşidük II. Ferdinand’ın kurduğu koleksiyonlarda Osmanlı’ya karşı savaşlardan kalma silah ve eşyaların bulunduğu belirtilir; hangilerinin sergilendiğini ziyaretten önce kontrol edin.

Ziyaret için ipuçları

Mezarlık Amras semtindedir ve şehir merkezinden toplu taşımayla kolayca ulaşılır. Müslüman bölümü için yarım saat yeterlidir; Schloss Ambras ile birleştirirseniz yarım günlük güzel bir gezi olur. Burası bir mezarlıktır: Sessiz olun, mezarların üzerine basmayın ve fotoğraf çekerken saygılı davranın. Ziyaretten önce güncel açılış saatlerini kontrol edin.

Osmanlı’nın Avusturya’daki en ünlü izleri için Viyana sayfasına bakabilirsiniz.